Danh mục

Kì lạ vị tướng giỏi ngoại ngữ “siêu đẳng” của nhà Trần

Thứ ba, 20/11/2012 10:29

Bên cạnh tài quân sự kiệt xuất, danh tướng Trần Nhật Duật của nhà Trần còn được sử sách ghi nhận với tài ngoại ngữ có một không hai của mình.

Trần Nhật Duật là… kiếp sau của giống Phiên, Nam

Từ thuở niên thiếu, Trần Nhật Duật đã bộc lộ tư chất thông minh của một thiên tài. Sau này, ông không chỉ nổi tiếng vì sự am hiểu kinh sử, giỏi chính trị, quân sự mà còn rất thông thạo ngôn ngữ và phong tục tập quán của các các quốc gia lân bang và tộc người thiểu số trong nước. 

Đã có nhiều câu chuyện khác nhau về biệt tài này của Trần Nhật Duật.

Theo “Đại Việt sử ký toàn thư”, vào thời của vua Trần Nhân Tông, có một lần sứ thần nước Sách Mã Tích (tên cổ của Singapore) sang cống, nhưng triều đình không tìm được người phiên dịch. 

Vua triệu tập các phiên dịch viên giỏi nhất của thành Thăng Long lại để nói chuyện với sứ thần, nhưng không một ai nói được tiếng Sách Ma Tích. Trần Nhật Duật biết chuyện liền đến gặp sứ thần và nói chuyện trôi chảy bằng thứ ngôn ngữ lạ trong sự thán phục của những người có mặt. 

Sau chuyện này, có người hỏi Trần Nhật Duật vì sao biết được tiếng nước Sách Ma Tích. Ông trả lời: “Thời vua Thái Tông, sứ nước ấy sang, nhân có giao du với họ, nên hiểu được đôi chút tiếng nước họ”.

Trong các ngoại ngữ thì tiếng Chăm là thế mạnh của Trần Nhật Duật. Từ thành Thăng Long, ông thường cưỡi voi đến chơi thôn Bà Già (phía Tây Hà Nội ngày nay), nơi sinh sống của các cư dân có nguồn gốc từ tù binh Champa. Ông rất say mê trò chuyện, tìm hiểu ngôn ngữ, văn hóa của người Chăm và thường ở lại cùng họ mấy ngày mới về. 

Tài ngoại ngữ của Trần Nhật Duật khiến vua rất thán phuc. Có lần vua còn nói đùa: “Chiêu Văn Vương có lẽ không phải người Việt mà là kiếp sau của giống Phiên, Nam (chỉ các dân tộc lân bang ở vùng Đông Nam Á thời đó)”. 

Nói tiếng dân tộc, uống rượu bằng mũi

Năm 1280, Trịnh Giác Mật - tù trưởng địa phương ở Đà Giang (Tây Bắc ngày nay) là nổi lên chống lại triều đình giữa lúc nhà Nguyên chuẩn bị đưa quân sang xâm lược Đại Việt lần thứ hai. Trần Nhật Duật được lệnh đem quân dẹp loạn.

Khi Trần Nhật Duật đến Đà Giang, Giác Mật sai người đưa thư nói: “Giác Mật không dám trái lệnh triều đình, nếu ân chúa dám một mình một ngựa mà đi đến thì Giác Mật xin hàng ngay”. 

Bất chấp các tướng can ngăn, Trần Nhật Duật nhận lời rồi đem các tiểu đồng cùng đi. Tới đại bản doanh của những kẻ nổi loạn, ông thản nhiên đi giữa hàng lính mặc sắc phục kì dị, lăm lăm gươm giáo được bày ra để dọa dẫm.

Trần Nhật Duật nói với Giác Mật bằng chính ngôn ngữ và theo đúng phong tục của dân tộc vùng Đà Giang: “Lũ tiểu đồng của ta đi đường thì nóng tai trái, đến đây thì nóng tai phải”, khiến vị tù trưởng và các đầu mục kinh ngạc.

Người Đà Giang có tục “ăn bằng tay, uống bằng mũi”. Khi mâm rượu được bưng lên, chỉ có quả bầu cắt đôi sóng sánh rượu và đĩa thịt nai muối. Trần Nhật Duật rất tự nhiên lấy tay cầm thịt ăn rồi vừa nhai vừa ngẩng mặt, cầm bầu rượu từ từ dốc vào lỗ mũi đầy điêu luyện.

Trịnh Giác Mật kinh ngạc thốt lên: “Chiêu Văn Vương là anh em với ta”. Trần Nhật Duật đáp lại: “Chúng ta xưa nay vẫn là anh em”, rồi gọi tiểu đồng đến, tự tay mở tráp, lấy ra những chiếc vòng bạc sáng lấp lánh, trao tận tay cho tù trưởng Đà Giang và các từng đầu mục. 

Sau buổi gặp gỡ, Trịnh Giác Mật đã đem cả gia thuộc đến doanh trại Trần Nhật Duật xin hàng phục triều đình. Như vâỵ, cả miền Đà Giang đã được Trần Nhật Duật thu phục chỉ bằng sự tinh thông ngôn ngữ và văn hóa dân tộc, không phải đổ một giọt máu nào. 

Sứ nhà Nguyên quả quyết Trần Nhật Duật là người Hán

Về tiếng Hán - ngoại ngữ thông dụng trong giới quan lại quý tộc nhà Trần - Trần Nhật Duật cũng tỏ ra xuất sắc hơn người.

Theo thông lệ, khi sứ phương Bắc sang thì triều đình phải sai phiên dịch viên làm trung gian, tể tướng không được người trực tiếp đối thoại, đề phòng việc xảy ra sai sót gì thì còn có thể đổ lỗi cho người phiên dịch. 

Nhưng tể tướng Trần Nhật Duật lại là ngoại lệ. Khi tiếp sứ nhà Nguyên ông thường nói chuyện trực tiếp với họ. Khi sứ về nơi nghỉ thì dắt tay cùng vào, ngồi uống rượu vui vẻ như bạn vẫn quen biết. 

Chính tiếng Hán lưu loát và sự am hiểu văn hóa Hán đã khiến sứ nhà Nguyên tưởng Trần Nhật Duật là người Hán di cư sang Đại Việt, đặt câu hỏi: “Ông là người vùng Chân Định (một huyện ở tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc) đến làm quan ở đây chứ gì?”.

Trần Nhật Duật ra sức giải thích, nhưng sứ Nguyên vẫn không tin vì người nước Việt không thể giỏi tiếng Hán như vậy được. 

Kỹ năng tiếng Hán đặc biệt của Trần Nhật Duật có thể lý giải bằng việc ông có mối quan hệ thân mật với những người Hán ở kinh thành Thăng Long. 

Theo các sử liệu, Trần Nhật Duật thường hay qua nhà của Trần Đạo Chiêu là người Tống, ngồi bên nhau nói chuyện phiếm hàng giờ không thôi. Ông cũng hay đến thăm chùa Tường Phù, ở lại qua đêm để đàm đạo với nhà sư người Tống. Khách người Hán đến Thăng Long thường được ông mời đến chơi nhà, vừa thưởng trà, vừa bàn đủ thứ chuyện…

Kiến thức

Tin được quan tâm

Những con giáp nào cần thận trọng vào thứ năm ngày 3 tháng 4, tức ngày mùng 6 tháng 3 âm lịch?

Trong văn hóa truyền thống, việc chọn ngày lành để tổ chức các hoạt động quan trọng đã trở thành một phong tục ăn sâu...
Đời sống số 2 ngày, 22 giờ trước

Chồng H'Hen Niê khoe trọn đám cưới, mẹ chồng gây chú ý vì một câu nói

H'Hen Niê đã có tiệc cưới ấm cúng, bên trong một ngôi nhà sàn ở quê nhà. Gia đình hai bên vô cùng vui mừng...
Chuyện làng sao 2 ngày, 1 giờ trước

5 ngành học mà 'con nhà nghèo' không nên chọn

Trong bối cảnh hiện tại, có những ngành học có nguy cơ thất nghiệp cao, chi phí theo học lớn... nếu gia cảnh không khá...
Kiến thức 1 ngày, 4 giờ trước

Luật mới năm 2025: Không còn Sổ đỏ hộ gia đình, người dân phải đi đổi sang mẫu mới, nếu không bị phạt 12 triệu?

Theo Luật đất đai 2024, thì từ nay không còn sổ đỏ ghi hộ gia đình, vậy người dân có bắt buộc phải đi đổi...
Kiến thức 1 ngày, 4 giờ trước

Trắc nghiệm tâm lý: Chọn một tách trà dựa trên trực giác để kiểm tra xem bạn có khôn ngoan hay thông minh không?

Hãy chọn một tách trà mà bạn cảm thấy có sự thu hút đặc biệt (không cần suy nghĩ quá nhiều, chỉ để cảm nhận...
Đời sống số 2 ngày, 22 giờ trước

Những con giáp nào may mắn trong Tết Thanh Minh 4/4, tức thứ sáu, ngày 7 tháng 3 âm lịch

Đêm nay chúng ta bước vào tiết Thanh Minh (20:48) và tháng Canh Thân. Trong thời gian chuyển giao tiết khí, hãy chú ý nghỉ...
Đời sống số 1 ngày trước

Tin cùng mục

Những con giáp nào may mắn vào thứ Bảy, ngày 5 tháng 4 (tức ngày 8 tháng 3 âm lịch)?

Sau Tết Thanh minh, khi bước vào mùa xuân, Trần Thổ trở thành lõi năng lượng. Ngày 5 tháng 4, thứ Bảy, là ngày mồng...
Đời sống số 12 phút trước

Tại sao gói bim bim to đùng nhưng bên trong có rất ít bánh?

Không ít lần bạn cảm thấy hụt hẫng khi xé toạc một gói snack to đùng, phát hiện bên trong là một lượng bánh ít...
Kiến thức 36 phút trước

Cán bộ nghỉ hưu trước tuổi sẽ được cấp bù chế độ như thế nào?

Tại dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 178, trường hợp đã được giải quyết chế độ,...
Kiến thức 36 phút trước

Kể từ bây giờ, những loại đất này sẽ không được chuyển sang đất thổ cư

Theo quy định sẽ có những loại đất không được phép chuyển sang đất thổ cư, người dân cần biết để tránh gặp rắc rối...
Kiến thức 37 phút trước

Sắp có thêm một tòa nhà chọc trời 555m: Lập kỷ lục tòa nhà căn hộ cao nhất thế giới, là không gian sống của giới siêu giàu

Chỉ hơn 1 năm nữa, tòa nhà chọc trời 555m này được hoàn thành và sẽ trở thành toà nhà chung cư cao nhất thế...
Tin trong ngày 37 phút trước

Cây lưỡi hổ ra hoa báo hiệu gia chủ phát tài phát lộc, làm thế nào để thúc cây sớm trổ bông?

Theo quan niệm phong thủy cây lưỡi hổ ra hoa được coi là điềm lành hiếm có, báo hiệu một giai đoạn thịnh vượng sắp...
Kiến thức 37 phút trước

Tin mới cập nhật

Khi xây nhà, nên chọn xây nhà trọn gói hay thuê nhân công để tiết kiệm chi phí?

Quyết định xây nhà là một cột mốc quan trọng trong cuộc đời mỗi người. Nhưng câu hỏi đặt ra: Nên chọn dịch vụ xây...
Kiến thức 38 phút trước

Siêu mẫu Kỳ Hân gãy xương đùi, phải bó bột

Siêu mẫu Kỳ Hân chia sẻ trên trang cá nhân việc bị gãy xương đùi do chơi thể thao.
Chuyện làng sao 39 phút trước

Hơn 20 mẫu xe ô tô mất giá nhanh nhất trong 5 năm, trước khi mua xe nên biết

Trước khi xuống tiền mua xe ô tô - một tài sản lớn, bạn nên biết những mẫu xe sẽ mất giá nhanh và khó...
Đi gì 2 giờ, 55 phút trước

3 điều đặc biệt khiến phụ nữ có gia đình thường không thích trang điểm, ai hiểu được cũng phải trân trọng

Ai cũng yêu cái đẹp, đặc biệt là phụ nữ. Trước khi kết hôn họ rạng rỡ, chỉn chu nhưng sau kết hôn lại giản...
Tâm sự 2 giờ, 56 phút trước

Bộ Nội vụ đề xuất nhóm cán bộ, công chức xã thuộc diện tinh giản, là ai?

Bộ Nội vụ đề xuất, đối với cán bộ, công chức cấp xã không đáp ứng đủ tiêu chuẩn và điều kiện theo yêu cầu...
Dòng sự kiện 2 giờ, 56 phút trước

Ghi âm cuộc gọi Zalo chỉ với 1 nút bấm cực đơn giản, hàng triệu người dùng vẫn chưa biết

Việc ghi âm cuộc gọi Zalo giúp người dùng lưu lại được những thông tin quan trọng, hỗ trợ hiệu quả cho công việc và...
Xài gì 2 giờ, 56 phút trước

Có được chia thừa kế đất nằm trong quy hoạch?

Câu hỏi "Đất nằm trong quy hoạch có được chia thừa kế hay không?" là một vấn đề pháp lý phức tạp mà nhiều người...
Kiến thức 2 giờ, 57 phút trước

10 người giàu nhất thế giới năm 2025: Elon Musk trở lại ngôi vương, Zuckerberg thăng hạng ngoạn mục

Năm 2025 chứng kiến sự thay đổi đáng kể trong danh sách những người giàu nhất hành tinh. Giá trị tài sản của top 10...
Kiến thức 2 giờ, 57 phút trước

Top 3 ngành nghề thiếu hụt số lượng lớn nhân sự trong tương lai, học xong ra trường có ngay việc làm lương cao

Trong thời gian tới, 3 ngành này được dự báo sẽ thiếu lượng lớn nhân lực. Để nắm bắt cơ hội việc làm, người lao...
Dòng sự kiện 3 giờ, 23 phút trước

Tin vui mới: Không cần đóng đủ 20 năm bảo hiểm xã hội, người lao động cũng có thể nhận lương hưu

Mới đây, Bảo hiểm xã hội TP HCM thông tin về những điểm mới tại Luật Bảo hiểm xã hội 2024, trong đó có quy...
Kiến thức 3 giờ, 23 phút trước