Danh mục

Xem lại cảnh lều chõng đi thi ở Việt Nam thời Nguyễn

Thứ ba, 21/02/2012 15:40

Nho sinh phải mất rất nhiều công phu học và vất vả gian nan. Cực khổ nhất là phải chờ hai ba năm mới có kỳ thi. Khi đi thi thí sinh lại phải mang theo lều, chõng, thức ăn, lặn lội xa xôi lên kinh thành.

Giáo dục khoa cử ở Việt Nam có từ thời nhà Lý, kì thi đầu tiên vào năm 1075 dưới thời vua Lý Nhân Tông. Đến năm 1802, sau khi Nguyễn Ánh lật đổ triều Tây Sơn và lập nên triều Nguyễn, dù là một triều đại trong thời kì cận đại nhưng nhà Nguyễn vẫn duy trì Nho học bởi tư tưởng Nho giáo vẫn còn là công cụ cai trị hữu hiệu cho một triều đình phong kiến.

Trường học thời nhà Nguyễn là nơi học sinh đến để học chữ Nho và Nho giáo. Ở nông thôn cũng như thành thị trước khi khoa cử bị bãi bỏ vào đầu thế kỷ 20 đều có những thầy đồ mở trường tư tại gia dạy học.


Thầy đồ làng.

Thầy đồ đa số là những vị quan về hưu hoặc những người chỉ đỗ tú tài tự ý mở lớp chứ không có sự giám sát của chính quyền. Một người thầy hay chữ có thể có đến hàng nghìn học sinh theo học. Với số đông như vậy thầy giáo thường chọn lấy một người học trò giỏi giang hơn cả mà giao phó trách nhiệm làm trưởng tràng, giúp thầy trông coi các môn đệ. Ngoài ra lại có cán tràng và giám tràng hiệp lực.

Trẻ con muốn nhập học thì thường mang xôi, gà đến biếu thầy và làm lễ khai tâm, cúng Khổng Tử để xin làm đệ tử.

Ở những làng giàu có thì một phần công điền gọi là "học điền" có thể được dùng để lấy tiền gạo nuôi thầy đồ trong làng, còn ở những làng không có phương tiện thì chỉ nhà giàu mới có tiền cho con theo học mà thôi.

Ngoài ra còn có một số cơ sở giáo dục thuộc nhà chùa, tuy không với mục đích dạy học trò để thi đỗ nhưng cũng góp phần vào việc đào tạo một số người.

Triều đình thì ở cấp huyện trở lên mới tham gia trong việc giáo dục. Thấp nhất là trường huyện có quan huấn đạo (hàng thất phẩm) dạy. Lên tới phủ thì quan Giáo thụ (hàng lục phẩm) rồi Đốc học (hàng tứ phẩm) ở trường tỉnh trông coi.

 Kể từ năm 1803 thì ở Huế mở trường Quốc Tử Giám để các con quan và những người trúng tuyển ở các tỉnh vào thụ giáo các quan tế tửu và tư nghiệp.


Trường Quốc học Huế.

Về tổ chức khoa thi, đời vua Gia Long chỉ tổ chức thi Hương, nhưng đến đời vua Minh Mạng khoa cử được chỉnh đốn lại và năm 1828 mở thi Hội, rồi thi Đình để chọn tiến sĩ.

Vua Minh Mạng cũng ra thêm học vị Phó bảng năm 1829 để chọn đỗ thêm người. Đặc biệt, việc thay đổi thời này là việc bỏ Đệ nhất giáp, học vị Trạng Nguyên, Bảng nhãn không còn trên khoa bảng nữa. Những thay đổi ở đời Minh Mạng kéo dài mãi đến năm 1919, thể chế khoa bảng chính thức bị bãi bỏ.

Năm 1887, thực dân Pháp xâm lược ở nước ta, người Pháp đã tổ chức ra một bộ máy cai trị khá hoàn chỉnh từ trung ương cho đến địa phương, cách tổ chức thi cử,giáo dục từ đó cũng thay đổi theo. Trong giai đoạn đầu (1862-1917) ở Bắc Kỳ và Trung Kỳ có sự tồn tại song song giữa một chế độ khoa cử kiểu Nho giáo, và chế độ giáo dục của Pháp ở Nam Kỳ.

Như vậy, nhà Nguyễn là triều đại phong kiến cuối cùng áp dụng hình thức thi cử theo lối nho giáo tồn tại cả ngàn năm. Cùng nhìn lại khoa cử, giáo dục thời Nguyễn:


Nho sĩ thời Nguyễn.


Trường thi Nam Định năm 1897.


Cảnh lều chõng đi thi.


Giám khảo coi  thi.


Bảng vàng.


Sĩ tử và thân nhân nghe xướng danh.


Tổng đốc thay mặt nhà vua ban yến tiệc cho các tân khoa.


Tân khoa dự tiệc.


Tân khoa dạo phố.

Infonet

Tin được quan tâm

Người sinh 3 năm này sẽ bị phạt đến 500.000 đồng và tạm dừng toàn bộ giao dịch ngân hàng nếu không làm lại CCCD

Từ nay đến hết năm 2025, những người sinh năm 2000, 1985 và 1965 sẽ lần lượt bước sang tuổi 25, 40 và 60 phải...
Kiến thức 2 ngày, 16 giờ trước

Có nên rút phích cắm máy giặt sau khi sử dụng không? Tôi đã phải hối hận vì đã làm sai trong hơn mười năm

Máy giặt là một trong những thiết bị thiết yếu trong mỗi gia đình và nhiều người thích đặt máy giặt trong phòng tắm hoặc...
Kiến thức 2 ngày, 3 giờ trước

'Một gia đình không nên có quá nhiều 3 thứ này, trẻ thì thất bại, già thì thê lương', lời tổ tiên nói đến đó là gì?

Lời dạy của tổ tiên vẫn còn nhiều điều đáng suy ngẫm cho đến ngày nay, trong đó có câu: 'Một gia đình không nên...
Kiến thức 3 ngày, 16 giờ trước

Thay đèn xe máy từ bóng đèn halogen sang bóng led trắng để sử dụng thì có bị phạt không?

Đây là vấn đề khá nhiều người quan tâm bởi đôi khi đèn pha sợi đốt cũ ánh sáng không đủ để di chuyển trong...
Kiến thức 2 ngày, 11 giờ trước

Chỉ hơn 1 tháng nữa, sân bay quốc tế thuộc tỉnh rộng nhất Việt Nam sẽ đóng cửa

Sau thời gian dài hoạt động, sân bay này dự kiến sẽ tạm dừng hoạt động từ ngày 1/7/2025 để phục vụ công tác nâng...
Kiến thức 2 ngày, 10 giờ trước

Những con giáp nào cần thận trọng vào thứ năm ngày 22 tháng 5, tức ngày 25 tháng 4 âm lịch?

Người xưa sử dụng Thiên Can, Địa Chi và các thuật ngữ mặt trời để diễn tả sự chuyển động của thời tiết. Ngày 22...
Đời sống số 2 ngày, 15 giờ trước

Tin cùng mục

Quy định mới nhất về bằng cấp với cán bộ, công chức xã: Người chỉ có bằng Đại học không chính quy có bị tinh gọn?

Liệu bằng đại học không chính quy như hệ tại chức, liên thông - có đủ điều kiện để tiếp tục công tác, hay sẽ...
Kiến thức 12 phút trước

Đề xuất người có nhà riêng cách nơi làm việc hơn 30km được mua nhà ở xã hội, sau khi sáp nhập tỉnh

Một đề xuất đáng chú ý trong dự thảo nghị quyết của Quốc hội về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển...
Tin trong ngày 42 phút trước

Dù đã xác thực khuôn mặt khi giao dịch ngân hàng, tại sao nhiều người vẫn mất trắng hàng tỷ đồng?

Một thực tế đáng báo động là nhiều người dân vẫn trở thành nạn nhân của các vụ lừa đảo, mất hàng tỷ đồng dù...
Kiến thức 42 phút trước

Loại gỗ quý hiếm 1.300 năm tuổi vẫn xanh tốt: Có giá trị cao gấp 8.000 lần gỗ thường, được dùng trong Tử Cấm Thành

Loại gỗ này không chỉ được ca tụng vì độ bền chắc mà còn khiến nhiều người trầm trồ bởi giá trị khủng.
Kiến thức 42 phút trước

Người lao động nữ và nam nghỉ hưu năm 2025, đóng BHXH đủ 21 năm, lương hưu nhận bao nhiêu?

Nếu bạn hoặc có người thân nghỉ hưu năm 2025, nên nắm bắt những thông tin dưới đây để tránh để mất quyền lợi.
Kiến thức 43 phút trước

'Thực phẩm của hoàng đế' mọc từ thân cây mục nát, giá vài triệu 1kg, chống bệnh tim mạch và ung thư, thích hợp cho người ăn kiêng

Một loại thực phẩm với ngoại hình độc đáo, trông giống như đầu khỉ, đang được nhiều thị trường săn đón ráo riết. Đây chính...
Tin trong ngày 2 giờ, 52 phút trước

Tin mới cập nhật

Nguyên nhân nào khiến lá hoa hồng chuyển sang màu vàng và rụng? Bài viết này sẽ cho bạn câu trả lời

Trong thế giới hoa đầy màu sắc, hoa hồng được ưa chuộng vì những bông hoa tuyệt đẹp và sức sống bền bỉ. Tuy nhiên,...
Kiến thức 2 giờ, 12 phút trước

Hãy nhanh chóng kiểm tra bản thân! Nếu bạn đặt như thế này ở cuối chiếc giường phòng ngủ, tiền tài sẽ không vào nhà

Phòng ngủ là nơi quan trọng giúp chúng ta phục hồi năng lượng và thư giãn mỗi ngày. Thiết kế bố trí có tác động...
Đời sống số 2 giờ, 18 phút trước

Bộ Nội vụ: Đề xuất 5 bảng lương, 9 phụ cấp mới theo vị trí việc làm

Theo Bộ Nội vụ, vấn đề bảng lương sẽ được trình Trung ương xem xét sau năm 2026, khi hệ thống danh mục vị trí...
Dòng sự kiện 2 giờ, 28 phút trước

Khi kinh tế suy thoái, đây là 6 kiểu người rơi vào cảnh nghèo đói nhanh nhất ở tuổi trung niên. Nếu có 2 trong số dấu hiệu này, bạn sẽ gặp nguy hiểm

Độ tuổi khó khăn nhất trong cuộc đời là tuổi trung niên. Có cha mẹ già ở trên, con nhỏ ở dưới, mọi gánh nặng...
Kiến thức 3 giờ, 37 phút trước

Ngành học hot nhất năm 2025, có triển vọng 'hái ra tiền' trong tương lai

Theo ThS Nguyễn Thị Xuân Dung - Giám đốc Trung tâm truyền thông (Trường ĐH Công nghệ TP Hồ Chí Minh), các nhóm ngành truyền...
Kiến thức 3 giờ, 43 phút trước

Bất kể bạn chiên loại cá nào, đừng cho trực tiếp vào chảo! Hãy nhớ ba bước này để cá không bị dính vào chảo và làm rách da

Dù bạn chiên loại cá nào, bạn không thể chỉ cần cho nó vào chảo. Làm thêm ba bước nữa, cá sẽ không bị dính...
Địa chỉ ăn ngon 3 giờ, 43 phút trước

Những “đám mụn nước nhỏ” xuất hiện trên tay bạn vào mùa hè đang cảnh báo điều gì?

Khi mùa hè đến, nhiều người sẽ xuất hiện một số "mụn nước nhỏ" trong suốt trên ngón tay. Sau khi châm nhẹ vào chúng,...
Chăm sóc sức khỏe 3 giờ, 50 phút trước

May mắn sẽ đến vào tháng 5 âm lịch. Ba con giáp này sẽ đảo ngược tình thế, có sự nghiệp suôn sẻ, giàu có bất ngờ và không còn cảnh nghèo khó nữa

Tháng 5, ba con giáp có tiềm năng vô hạn sẽ chuẩn bị cho những ngày đạt được những đột phá trong sự nghiệp và...
Đời sống số 3 giờ, 51 phút trước

Tử vi ngày 23/5/2025 của 12 con giáp: Tuổi Thân có nhiều cơ hội kiếm tiền, Sửu làm gì cũng phải cân nhắc

Cùng xem tử vi dự đoán gì về vận mệnh, tình duyên, cuộc sống,... của 12 con giáp trong ngày 23/5/2025.
Đời sống số 10 giờ, 14 phút trước

Người dân tham gia BHYT muốn thay đổi cơ sở khám, chữa bệnh phải làm gì?

Việc thay đổi cơ sở khám, chữa bệnh BHYT ban đầu sẽ được thực hiện trong 15 ngày đầu của mỗi quý.
Kiến thức 10 giờ, 29 phút trước