Danh mục

Tết năm nay, chúng tôi có dịp cùng nhà văn Sương Nguyệt Minh ôn lại quá khứ mấy chục năm trước.

Đại tá, nhà văn Sương Nguyệt Minh vốn sinh ra ở vùng nông thôn tỉnh Ninh Bình. Những năm tuổi thơ ông gắn liền cuộc sống thôn quê đặc trưng một thời nghèo khổ, thiếu thốn, trong chế độ bao cấp, tem phiếu áp dụng khắp cả nước.

Đến tuổi trưởng thành, ông đã đi khắp các chiến trường trong màu áo lính, sống qua những tháng ngày đạn bom lửa khói. Đề tài của ông chuyên về chiến tranh và người lính với đầy gian khổ đau thương, khốc liệt. Nhưng ngày Tết quê hương luôn hiện lên trong ký ức nhà văn với nét bình dị nhưng vui tươi, ấm áp.

Tết muốn ăn thịt lợn phải xin phép

Gần năm chục năm đi qua, nhà văn Sương Nguyệt Minh vẫn nhớ như in cảm giác đứng tần ngần thèm thuồng nhìn những con tò he xanh đỏ mỗi lần theo mẹ đi xuống chợ huyện ngày Tết. Tò he là thứ đồ chơi dân gian vẫn được trẻ con ngày đó yêu thích. Thường chỉ ngày lễ Tết người ta mới bán nhưng không phải ai cũng có thể dễ dàng được mẹ mua cho.


Nhà văn Sương Nguyệt Minh

Nhà văn Sương Nguyệt Minh vẫn nhớ cảm giác mùa xuân đến, xóm làng đông vui hơn hẳn bởi những người đi xa mới về. Làng trên xóm dưới rộn ràng, ồn ào đón Tết. Cảnh người trong làng đua nhau xuống ao đánh cá, bắt vịt, tiếng lợn bị chọc tiết kêu eng éc.

Tiếng người lội nước bì bõm, ào ào đuổi theo cá úp nơm, bủa lưới. Tiếng người trên bờ hô hoán “bên này, bên kia” nghe náo động.

Thời bao cấp, nông dân sống theo chế độ phân phối, ăn chia theo công điểm. Nuôi lợn không được tự ý giết thịt mà phải bán cho nhà nước, mỗi năm phải đủ một khối lượng theo chỉ tiêu quy định.

Nhà nào nuôi được nhiều lợn hơn chỉ tiêu, muốn làm thịt ăn Tết thì phải xin phép chính quyền, ai không xin phép sẽ bị phạt. Đặc biệt, hồi đó cấm nhà nào dám giết thịt trâu bò, đó là phá hoại sức kéo.

Bởi vậy, ngày Tết, các gia đình nông thôn thường "đụng lợn" thay vì xếp hàng mua thịt như ở thành phố. Nhiều nhà chung nhau mua một con lợn, cùng làm thịt rồi chia nhiều phần trên lá chuối bốc thăm. Ai trùng phần nào thì mang về.

Ngày Tết, cảnh tượng làng quê rạo rực khác hẳn. Sân đình được dựng chiếc đu với nhiều trò chơi dân gian vui nhộn. Nhà nhà lấy tranh đông hồ, câu đối ra treo. Hình ảnh cây nêu trước nhà ngày Tết là nét đặc trưng của làng quê Bắc Bộ ngày đó. Người Việt Nam dựng cây nêu để xua đuổi tà ma, đón điều may mắn.

Sáng mồng 1 Tết, không gian làng quê thường im ắng khác thường. Hầu như nhà ai cũng đóng cửa. Người nhà quê hay kiêng, chọn người xông đất. Người ta sợ nhất những người có dớp đen đủi, dở hơi vào nhà xông đất. Người ốm đau, bệnh tật cũng đều đáng sợ trong ngày Tết.

Ngày đầu năm, gia đình chỉ muốn người khỏe mạnh đến nhà. Ấy nhưng, người khỏe mạnh mà nghèo đói cũng không được. Không giàu có cũng phải đàng hoàng sáng sủa, đủ ăn, đủ mặc.

Bố đẻ của nhà văn vốn khó tính, Tết nào có người không như ý xông đất, ông làu bàu, cau có suốt ngày, thậm chí mất vui luôn cả mấy ngày Tết. Nhà văn nhớ, bố ông thường mời ông anh rể đến xông đất ngay sau giờ giao thừa. Sau khi nói những lời chúc năm mới, uống chén rượu đầu xuân, bố ông mới yên tâm đi ngủ.

Tết đoàn viên là quá khó

Có một thứ cảm giác ngày Tết của nông thôn Việt Nam trong thời bao cấp, thời chiến tranh mà chỉ những người như nhà văn từng sống ở đó mới hiểu được. Đó là cảm giác đoàn viên.

Những năm chiến tranh, nhiều người ra trận rồi mãi không về, số khác đến ngày xuân sang vẫn bặt vô âm tín. Cũng có người đi làm ăn xa, chẳng mấy khi gặp lại người thân. Bởi vậy mà cuối năm, người ở xa chỉ muốn về đoàn tụ ấm áp bên gia đình, người ở nhà trông mong con cái, anh em, bè bạn.


Đi tàu về quê ăn Tết thời xưa - (Ảnh minh họa. Nguồn: Internet)

Những ngày cuối năm, người trong làng ngồi đếm số người về. Ở quán nước đầu làng, góc ruộng, bờ ao, người ta bàn tán hỏi chuyện như điểm danh: "Con ông nọ, bà kia đã về hay chưa? Vì sao con bà Liễu chưa về? Con ông Mai vừa về đấy, trông gầy lắm". Ai chưa về được, người làng mong lắm.

"Đâu phải như bây giờ. Đứa nào trong làng đi hay về cũng mặc, xóm làng đâu có nhớ" - nhà văn nói.

Chính ông cũng có nhiều cái Tết nằm lại trong chiến trường không về được. Ba ngày Tết, ta và địch thường có hiệp định ngừng chiến. Lính tráng được nghỉ ngơi. Tin đình chiến được thông báo trên sóng phát thanh. Người ở nhà nghe tin cũng thấy an tâm phần nào, mẹ đỡ lo lắng cho con phải chiến đấu gian khổ trong những ngày nơi làng quê đang đón xuân yên ấm.

Năm 1978, cái Tết thứ ba người lính Nguyễn Ngọc Sơn (tên thật của nhà văn) nằm lại ở chiến trường Campuchia. Nghe tin quê nhà mất mùa không có gạo ăn, lòng ông như quặn thắt.

Chuyện đi lại bằng tàu xe đối với người sống thời kỳ đó quả là điều cực hình. Nhiều người đi làm ăn xa, dù nghỉ nhưng không về được vì tàu xe ít ỏi, không mua được vé.

Mùa xuân năm 1980, sau 5 năm xa nhà biền biệt, lần đầu tiên nhà văn trở về quê ăn Tết. Xe đơn vị chở đám lính tráng từ Tây Nguyên về Sài Gòn. Dù bộ đội chiến trường thuộc đối tượng ưu tiên nhưng ra đến ga Bình Triệu thì nhận thông báo hết vé.

Nhà văn cùng mấy đồng đội người Bắc quyết định nhảy tàu, lên mua vé bổ sung. Nhưng muốn lên kiểu đó phải trèo tường, nấp chạy như đặc công. Người nhảy vào trước đón ba lô giúp người vào sau. Mải trèo tường, nhà văn bị kẻ trộm vác mất chiếc ba lô đựng toàn bộ tư trang, quà Tết gia đình. Nhà văn tiếc nhất là quyển nhật ký 5 năm chiến trường. Bạn bè thương quá, cuối cùng người góp cái áo, cái quần, người góp gói bánh giúp nhà văn về quê ăn Tết.

Tàu hồi đó đi từ Nam ra Bắc thường mất ít nhất 3 ngày 3 đêm. Ngày Tết, trên tàu đông vô kể, không còn thừa một chỗ dù chỉ để đứng. Nhiều người lên cả nóc tàu ngồi suốt mấy ngày mới về đến nhà.

Không những giao thông mà liên lạc thông tin ngày đó cũng quả là điều đáng sợ. Năm 1985, lúc này nhà văn Sương Nguyệt Minh đã ra Bắc công tác, về quê ăn Tết. Bố ông tuổi đã cao nhưng vẫn đi làm ăn xa mãi tận Tuyên Quang. Hồi đó, muốn liên lạc với bố, ông phải lên bưu điện huyện đánh điện tín. Từ huyện, điện tín được truyền lên Bưu điện trung tâm của tỉnh rồi từ tỉnh này truyền sang tỉnh khác. Đến tỉnh Tuyên Quang, thư tín lại được truyền về Chiêm Hóa, nơi bố ông làm ăn. Mỗi bức điện tín truyền đi thường cũng mất 3-4 ngày.

Năm đó, trước Tết bố ông nhắn rằng 28 tháng Chạp sẽ có mặt ở nhà. Ông chú về trước cũng nói rằng vừa gặp ông đang chuẩn bị về. Vậy nhưng đợi mãi đến tận 30, gia đình ông vãn chưa thấy bóng dáng người cha đâu. Tối 30, anh em rủ nhau ra cầu Lồng đầu xóm ngồi đợi để rồi quay về đón giao thừa trong nỗi thất vọng, lo lắng không yên.

Sáng mồng 2 Tết, nhà văn lên đường đi Chiêm Hóa. Đến nơi, thấy bố vẫn ở đó. Hỏi chuyện mới biết, ông lên trung tâm tỉnh Tuyên Quang đón xe khách về quê nhưng đợi suốt cả ngày không có xe đành quay trở lại nơi làm việc đón Tết. Ông đã đánh điện tín báo không về từ hôm ba mươi mà sao con ông vẫn lên đây? Nhà văn yên tâm quay về thì được biết, điện tín bố ông gửi đã đến nơi vào chiều mồng 2 Tết khi ông đang trên đường lên Tuyên Quang.

Cảnh đoàn viên ngày Tết hồi đó thật hiếm hoi nên cũng vô cùng thiêng liêng, quý giá.

Kham pha

VIDEO ĐANG ĐƯỢC XEM NHIỀU NHẤT

Thí sinh Misss Grand Vietnam 2022 hô tên bị chê lố, lộ khuyết điểm hình thể và té ngã

TIN MỚI CẬP NHẬT

Sau bệnh tật, Lâm Khánh Chi gây xót xa với hình ảnh gầy 'sọp', xúc động muốn khóc khi con trai thốt ra câu này

Dạo gần đây, Lâm Khánh Chi gặp khá nhiều vấn đề về sức khỏe làm nhiều người cảm thấy lo lắng.
Chuyện làng sao 31 phút trước

10 năm bên nhau vậy mà Bi Rain thú nhận không thích làm điều này với Kim Tae Hee

Chia sẻ của "Hoàng tử một mí xứ Hàn" khiến cho nhiều người hâm mộ không khỏi bất ngờ.
Chuyện làng sao 32 phút trước

Hot girl Salim mặc giản dị ở nhà trông con, tung loạt ảnh khiến dân tình 'cười bò'

Loạt khoảnh khắc nhắng nhít của Salim bên ái nữ nhanh chóng thu hút sự chú ý của nhiều dân mạng.
Hotgirl, hotboy 3 giờ, 12 phút trước

Ra ngoài ăn uống thịnh soạn, đề phòng vi khuẩn gây ung thư này!

Bạn có biết? Có một loại vi khuẩn gây ung thư, Helicobacter pylori, âm thầm lây lan qua bàn ăn.
Chăm sóc sức khỏe 4 giờ, 40 phút trước

Mê mẩn với bộ ảnh cưới của Liêu Hà Trinh cùng ông xã kém tuổi: Quá tình tứ và ngọt ngào

Liêu Hà Trinh đã tung ra bộ ảnh cưới cực ấn tượng khiến ai nấy đều phải mê mẩn.
Chuyện làng sao 4 giờ, 5 phút trước

Cận ngày cưới, Diệu Nhi than xuống cấp điều này ở hình thể

Diệu Nhi tiết lộ cô ốm đi khá nhiều trong khi ngày cưới đang cận kề.
Chuyện làng sao 4 giờ, 5 phút trước

H’Hen Niê gặp sự cố tại sân bay, phải nộp phạt 12 triệu

Hoa hậu H’Hen Niê buồn bã kể lại việc cô bị phạt, người đẹp cũng khuyên khán giả hãy mang hành lý đúng theo quy...
Chuyện làng sao 5 giờ, 3 phút trước

Nếu con bạn học tốt hay không ở trường mẫu giáo, bạn sẽ biết bằng cách nhìn vào 4 tín hiệu này!

Muốn biết trẻ có học tốt ở nhà trẻ hay không, chúng ta cũng có thể xem trẻ có những dấu hiệu sau:
Chăm con 6 giờ, 37 phút trước

Đan Trường gặp lại con trai cưng sau nhiều ngày xa cách, mong nhóc tì đạt được điều này khi lớn lên

Loạt ảnh đáng yêu của cha con Đan Trường đang được cư dân mạng chú ý.
Chuyện làng sao 6 giờ, 51 phút trước

Top những mỹ nhân Cbiz hot nhất mạng xã hội từ 1/1 đến 27/9/2022 do Sina thống kê

Hiện nay, nhiều gương mặt vàng của làng giải trí Trung Quốc được các nhà làm phim săn đón, không chỉ nhờ nhan sắc mà...
Chuyện làng sao 6 giờ, 51 phút trước

So sánh người tập thể hình và người không tập, nhìn sơ qua bạn có phân biệt được không?

Với sự phát triển của văn hóa thể dục, nhu cầu về sức khỏe thể chất của con người ngày càng tăng cao. Hiện nay...
Kiến thức 6 giờ, 6 phút trước

Hình ảnh mẹ Lưu Diệc Phi lúc 62 tuổi khiến dân tình 'phát sốt', từ khí chất đến làn da đều không tì vết

Nhan sắc mặt mộc ở tuổi 62 của mẹ Lưu Diệc Phi trong ống kính 'team qua đường' khiến dân mạng trầm trồ không ngớt:...
Chuyện làng sao 6 giờ, 6 phút trước

Đạo diễn Hoàng Nhật Nam lên tiếng về phần hô tên gây tranh cãi tại Miss Grand Vietnam 2022

Sau màn hô tên gây tranh cãi tại Miss Grand Vietnam - Hoa hậu Hòa bình Việt Nam 2022, đạo diễn Hoàng Nhật Nam đã...
Hoa Hậu 6 giờ, 7 phút trước

Củng Lợi và Song Hye Kyo: 2 mỹ nhân Hoa - Hàn càng có tuổi càng đẹp, đường tình duyên lận đận như nhau

Song Hye Kyo từng thú nhận cô rất thần tượng Củng Lợi đồng thời cũng mong muốn được giống với đàn chị.
Chuyện làng sao 6 giờ, 7 phút trước

Ít ai ngờ Hoài Lâm có một em họ điển trai và đầy tài năng

Thời gian qua, Hoài Lâm liên tục có những bài đăng động viên và cổ vũ về em họ của mình trên mạng xã hội....
Chuyện làng sao 7 giờ, 41 phút trước

Hậu trường em trai Sơn Tùng tập luyện trước thềm Chung kết Miss Grand Vietnam, xem phản ứng khán giả mới bất ngờ

Cư dân mạng dường như khá mong chờ màn trình diễn của em trai Sơn Tùng.
Chuyện làng sao 7 giờ, 42 phút trước

Leon náo loạn buổi chụp ảnh gia đình, lỡ tay chọc nĩa vào mặt mẹ Hà Hồ

Hà Hồ vừa khoe clip cùng Kim Lý và cặp song sinh đi quay quảng cáo và chụp ảnh.
Chuyện làng sao 7 giờ, 42 phút trước

Bí quyết để nấu món chân giò giả cầy thơm nức mũi, trọn vị ngày mưa

Thời tiết mưa gió, món giả cầy rất thích hợp để ăn kèm với cơm nóng.
Địa chỉ ăn ngon 7 giờ, 8 phút trước

'Ngũ đại mỹ nhân' thời Trung Hoa cổ đại có sức hút với đàn ông hơn cả 'tứ đại mỹ nhân' mà ít ai biết

'Tứ đại mỹ nhân' là cụm từ dùng để chỉ 4 người đẹp nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc gồm: Tây Thi, Vương Chiêu...
Hồ sơ tư liệu 7 giờ, 8 phút trước

Tình cũ khó quên: Angelababy bị 'soi' vẫn thường xuyên theo dõi tin tức về Huỳnh Hiểu Minh, thực hư là gì?

Tính năng mới cập nhật của Weibo khiến nhiều ngôi sao bị tiết lộ các trang vẫn thường theo dõi, Angelababy và Huỳnh Hiểu Minh...
Chuyện làng sao 7 giờ, 8 phút trước

Gợi ý gần 30 mâm cơm mùa thu với các tiêu chí ngon - bổ - rẻ và đẹp mắt

Những mâm cơm ngon sẽ giúp các thành viên trong gia đình ngày càng gắn kết và khỏe mạnh hơn.
Địa chỉ ăn ngon 8 giờ, 22 phút trước

“5 món đồ” này được khuyến cáo nhà nghèo không nên mua! Không phải để làm bạn sợ, đó là kinh nghiệm

Trước đây, tôi luôn nghe thấy rất nhiều lời phàn nàn từ bạn bè xung quanh. Có nhiều thứ ở nhà mà tôi không đủ...
Kiến thức 9 giờ, 59 phút trước

Hướng dẫn chi tiết cách chụp ảnh chất lượng như nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp bằng điện thoại

Nhờ sự phát triển của điện thoại, bất cứ ai cũng có thể trở thành một nhiếp ảnh gia thực thụ. Tuy nhiên, để có...
Xài gì 9 giờ, 21 phút trước

Theo khoa học bạn sẽ chỉ tìm thấy tình yêu đích thực trong độ tuổi nào?

Tình yêu thực sự là một 'trò chơi' của những con số và các nhà toán học đã tìm ra độ tuổi mà chúng ta...
Đàn ông yêu 10 giờ, 38 phút trước

Bí quyết làm sườn chiên tỏi thơm ngon, hấp dẫn gấp bội so với cách chế biến thông thường

Trong tiết trời mùa thu, được thưởng thức miếng sườn chiên đậm vị cùng với cơm nhà thì còn gì bằng.
Địa chỉ ăn ngon 10 giờ, 38 phút trước

David ra tối hậu thư cho cậu cả Brooklyn để bảo vệ vợ, Victoria có động thái 'làm lành' với nàng dâu mới

Victoria hiện đã có mặt tại Paris cho show diễn Xuân/Hè 2023 của thương hiệu Victoria Beckham diễn ra vào chiều ngày 30/9.
Chuyện làng sao 10 giờ, 38 phút trước

Diễn xong Mỹ Tâm vẫn không chịu ra về mà nán lại làm điều này cho fan nhí

Mỹ Tâm đã ở lại ký tên và thân thiện giao lưu với các bạn fan nhí sau khi kết thúc màn biểu diễn.
Chuyện làng sao 10 giờ, 9 phút trước

Trọng Hưng được khen đẹp trai hơn nhờ giảm 12 kg sau khoảng thời gian 'phát tướng' hậu ly hôn

Diễn viên "Đi qua mùa hạ" Trọng Hưng trông trẻ hơn nhờ giảm cân thành công.
Chuyện làng sao 10 giờ, 9 phút trước

Ung thư trực tràng phần lớn là 'lôi' ra ngoài, có 4 dấu hiệu, ruột 'bị bệnh'

Ung thư trực tràng và đại tràng được gọi chung là ung thư trực tràng, nhưng tỷ lệ mắc ung thư trực tràng cao hơn,...
Chăm sóc sức khỏe 11 giờ, 35 phút trước

Những hiện tượng này không được xảy ra trong phòng ngủ vợ chồng, nếu không 'Thần của cải' quay đầu bỏ đi khi nhìn thấy

Chất lượng phong thủy trong phòng ngủ có ảnh hưởng rất lớn đến người ở, thậm chí việc bài trí đồ đạc trong phòng ngủ...
Phong thủy 11 giờ, 38 phút trước

Sinh nhật Bích Phương, bố ruột gửi lời chúc kèm loạt ảnh hiếm trong quá khứ

Khi còn nhỏ, ca sĩ Bích Phương đã sở hữu gương mặt rất bầu bĩnh, đáng yêu.
Chuyện làng sao 11 giờ, 39 phút trước

Ngọc Quyên: 'Tôi không có ý định trở lại showbiz... Trong tôi đã không còn sự thù ghét, trách móc nữa'

Cựu người mẫu Ngọc Quyên cho biết cô không có ý định quay về showbiz vì hiện tại cuộc sống đang rất vui vẻ.
Chuyện làng sao 11 giờ, 56 phút trước

Chi Pu được 'team qua đường' chụp vẫn xinh, con trai Anh Thư phán một câu 'xanh rờn' về mẹ

Chi Pu, Anh Thư... cùng nhiều sao Việt đã góp mặt trên thảm đỏ của một sự kiện ra mắt phim tại TP.HCM.
Chuyện làng sao 11 giờ, 57 phút trước

Top 3 Hoa hậu Miss Peace Vietnam được báo giới khen nức lời

Tân Hoa Hậu Miss Peace Vietnam Trần Thị Ban Mai cùng hai Á hậu Nguyễn Ngọc Khánh Tiên và Quản Trần Gia Hân đã có...
Dòng sự kiện 11 giờ, 58 phút trước

Con gái Minh Nhựa chứng minh đẳng cấp độ giàu có khi đăng loạt ảnh hai con bên siêu xe

Phía sau bức ảnh Minh Anh chụp cùng hai con có background ấn tượng là chiếc siêu xe trị giá 'cả gia tài'.
Hotgirl, hotboy 11 giờ, 58 phút trước