Danh mục

Quan niệm 'Mùng một Tết cha, mùng hai Tết mẹ, mùng ba Tết thầy' nghĩa là gì??

Thứ hai, 05/02/2024 08:03

Câu nói: "Mùng một Tết cha, mùng hai Tết mẹ, mùng ba Tết thầy" được xem như là câu cửa miệng của người Việt mỗi khi Tết đến xuân về. Nó hàm chứa ý nghĩa phân chia ngày thăm Tết của các gia đình nhằm mong muốn sum vầy cùng cha mẹ, thể hiện đạo hiếu, uống nước nhớ nguồn.

Nguồn gốc câu nói

Vì sao gọi là "Mùng một Tết cha, mùng hai Tết mẹ, mùng ba Tết thầy", nguồn gốc câu nói này từ đâu mà ra? Câu nói dân gian này ra đời khi có nền giáo dục, có chữ viết mà ông cha để lại chứ không theo sách vở nào cả được người đời truyền tai nhau qua bao nhiêu năm.

Đây cũng chính là lịch trình để mọi người đi lại, thăm hỏi nhau trong 3 ngày Tết Việt đầu năm. Miền Nam có một phiên bản khác là "Mùng một ăn Tết tại gia (nhà), mùng Hai Tết vợ, mùng Ba Tết Thầy".

Mùng một Tết cha, mùng hai Tết mẹ, mùng ba Tết thầy, kiến thức, Tết nguyên đán

Câu nói trên phản ánh một nếp sống đẹp của người Việt mỗi dịp Tết đến. Người Việt tin rằng, cả ba mối quan hệ này đều liên hệ trực tiếp và chặt chẽ đến sự xuất hiện, phát triển và trưởng thành của mỗi người. Vì thế cả ba mối quan hệ đó rất quan trọng.

Từ xưa đến nay, Tết Nguyên đán được coi là dịp nghỉ lễ lớn và quan trọng nhất trong năm. Đây là khoảng thời gian để các thành viên trong gia đình có dịp được ngồi quây quần bên nhau sau một năm dài làm việc vất vả.

Đồng thời 3 ngày Tết quan trọng cũng là cơ hội để mọi người thăm hỏi người thân, thầy cô, bạn bè và cầu chúc cho nhau thêm một năm mới bình an và hạnh phúc.

Giải nghĩa câu nói

Theo quan niệm xưa, cha là bên nội, mẹ là bên ngoại. Tức là mùng một vợ chồng, con cái, anh chị em ruột thịt tập trung sang chúc Tết bên nội, mùng hai thì về nhà ngoại thăm hỏi, chúc tụng, tỏ lòng thành kính. Đến mùng ba thì thăm thầy thể hiện truyền thống tôn sư trọng đạo.

Mùng một Tết cha

Mùng một Tết cha, mùng hai Tết mẹ, mùng ba Tết thầy, kiến thức, Tết nguyên đán

Trong sách Việt Nam phong tục (1915), cụ Phan Kế Bính (đỗ cử nhân Hán học năm 1906, là nhà báo vừa có cựu học, vừa có có tinh thần duy tân) viết về mồng một Tết: "Cúng gia tiên xong thì con cháu ra mừng tuổi ông bà cha mẹ, lạy hai lạy. Ông bà cha mẹ mừng cho con cháu mỗi đứa một vài xu hoặc một vài hào, gọi là tiền mừng tuổi".

Mùng hai Tết mẹ

Sang ngày mùng hai Tết, vợ chồng con cái ở riêng hoặc đi làm ăn xa nay có dịp về quê ăn Tết nhớ sang nhà ông bà cha mẹ bên ngoại. Nghi thức chung cũng tương tự như bên nội. Con cháu chúc tụng ông bà cha mẹ và ông bà cha mẹ mừng tuổi con cháu bằng những đồng tiền mới bọc trong giấy hồng điều tượng trưng.

Mùng một Tết cha, mùng hai Tết mẹ, mùng ba Tết thầy, kiến thức, Tết nguyên đán

Sau những nghi thức vừa trang trọng vừa đầm ấm thân tình như thế, ông bà cha mẹ con cháu thường tổ chức ăn cỗ Tết đông vui. Nghi thức chúc Tết và ăn ngày đầu xuân bao giờ cũng để lại ấn tượng sâu đậm cho mọi người, đặc biệt là tuổi thơ về hạnh phúc gia đình đầm ấm, có trên có dưới, đầy đủ, viên mãn. Nếp sống đẹp ngày Tết thể hiện sự tri ân của con cháu với ông bà cha mẹ hai bên nội ngoại - cái gốc sinh thành và giáo dưỡng mình nên người.

Mùng ba Tết thầy

Ngày xưa thầy đồ dạy học đa số không có chuyện biên chế hay giáo chức ăn lương nhà nước như bây giờ, trừ trường đặc biệt do triều đình lập ra. Người học trước thông chữ hoặc đỗ đạt dạy cho người học sau. Học trò muốn học thì kiếm buồng cau xin nhập môn và lạy thầy hai lạy. Đủ học trò, thầy chọn ngày tế thánh rồi mở lớp. Học hết chữ thầy này, nếu muốn theo đòi bút nghiên, trò lại tìm thầy nhiều chữ hơn để học lên.

Mùng một Tết cha, mùng hai Tết mẹ, mùng ba Tết thầy, kiến thức, Tết nguyên đán

Thu nhập của các thầy đồ là quà cáp của phụ huynh. Có sách xưa đã viết, lúc học có năm ngày Tết, như Tết Nguyên đán, Tết thanh minh, Tết đoan dương, Tết Trung thu, mùa nào thức ấy, hoặc cặp gà thúng gạo, hoặc đường mứt bánh trái, hoặc dăm ba quan tiền, tùy tình đa thiểu mà đem đến lễ thầy.

Đạo lý thầy trò ngày xưa rất trọng, thầy được coi trọng như cha. Nhà thầy có việc hiếu hỉ, thì trò thông qua trưởng tràng, giám tràng (cán bộ lớp), chăm lo như việc của chính nhà mình. Khi thầy quy tiên, học trò cũng để tang ba năm, có điều không phải tang phục, tang chế đầy đủ. Để tang trong bụng gọi là tâm tang. Học trò thành đạt thường giúp đỡ thầy trong cuộc sống. Nhà thầy không có con trai nối dõi cúng tế thì trò phải cúng tế cho đến hết đời mình. Người xưa chọn "mùng ba Tết thầy" là theo cái đạo nghĩa đó.

Hoàng Khuông (Theo Thương Hiệu và Pháp Luật)

Nguồn: https://thuonghieuvaphapluat.vn/quan-niem-mung.. Nguồn: https://thuonghieuvaphapluat.vn/quan-niem-mung-mot-tet-cha-mung-hai-tet-me-mung-ba-tet-thay-nghia-la-gi-vz85725.html

Tin được quan tâm

Những con giáp nào cần thận trọng Thứ Năm, ngày 28 tháng 8, tức ngày mùng 6 tháng 7 âm lịch?

Thứ Năm, ngày 28 tháng 8, ngày mùng 6 tháng 7 âm lịch, tương ứng với năm Tỵ, tháng Giáp Thân và ngày Kỷ Tỵ....
Đời sống số 2 ngày, 4 giờ trước

Sếp Hoàng Nam Tiến dự đoán ngành học sẽ 'bùng nổ' trong 5 năm tới: Cần 21.000 nhân sự/năm, lương chạm mốc 115 triệu/tháng

Với nhu cầu tuyển dụng tăng mạnh, mức lương trung bình cao và tiềm năng phát triển lớn, đây được dự báo là ngành nghề...
Kiến thức 2 ngày, 4 giờ trước

Cây gỗ quý hiếm cao 17m ở Việt Nam: Nặng 10 tấn phát trầm từ rễ đến ngọn, có người trả 40 tỷ vẫn không bán

Cây gỗ vừa quý hiếm vừa đắt giá này khiến nhiều người trầm trồ khi chiêm ngưỡng.
Kiến thức 2 ngày, 22 giờ trước

Phường giữ kỷ lục có mật độ dân số cao nhất Việt Nam: Gấp 10 lần Singapore, giá đất vượt ngưỡng hơn 500 triệu/m2

Với mật độ hơn 88.000 người/km2, phường này hiện giữ kỷ lục mật độ dân số cao nhất Việt Nam.
Kiến thức 2 ngày, 13 giờ trước

Hiệu trưởng trường đại học thuộc Bách khoa Hà Nội nhắn thí sinh trượt muốn thi lại: 'Xin đổi 2 năm 'cuộc đời' của mình'

Mùa tuyển sinh đại học năm 2025 gần kết thúc khi các thí sinh đã xác định cho mình ngôi trường theo học. Tuy nhiên,...
Tin trong ngày 2 ngày trước

Từ nay, không có Sổ hộ khẩu tại địa phương, có được cấp Sổ đỏ không?

Việc cấp sổ đỏ đối với trường hợp không có sổ hộ khẩu tại địa phương được quy định khá cụ thể và rõ ràng...
Kiến thức 2 ngày, 22 giờ trước

Tin cùng mục

'Kho báu dưới lòng đất' ở vùng Tây Bắc Việt Nam: Sở hữu 1 loại 'vàng' có trữ lượng vượt trên cả Mỹ

Với nguồn tài nguyên vừa mới phát hiện này, Việt Nam có cơ hội lớn nếu có chiến lược khai thác và chế biến sâu...
Kiến thức 9 giờ, 33 phút trước

Kể từ nay: Người đi xe máy phải đổi Bằng lái xe theo mẫu mới nếu không sẽ bị phạt đến 6.000.000 đồng, đúng không?

Có thông tin cho rằng, người đi xe máy bắt buộc phải đổi bằng lái xe theo mẫu mới nếu không sẽ bị phạt đến...
Tin trong ngày 9 giờ, 33 phút trước

Quy trình làm sổ đỏ online 2025 nhanh gọn, tiết kiệm thời gian, người dân cần thực hiện theo những bước này

Làm sổ đỏ online giúp người dân tiết kiệm thời gian và công sức khi không cần phải trực tiếp đến các cơ quan hành...
Tin trong ngày 9 giờ, 34 phút trước

Đại lộ nghìn tỷ tăng tốc giải phóng mặt bằng, tạo đòn bẩy cho bất động sản phía Tây Thủ đô

Với các điểm nghẽn về giải phóng mặt bằng đang dần được tháo gỡ, tuyến đại lộ nghìn tỷ Tây Thăng Long đang bước vào...
Tin trong ngày 9 giờ, 34 phút trước

Ai được chi trả gộp 2 tháng lương hưu, trợ cấp BHXH?

Trong những thời điểm đặc biệt, Giám đốc BHXH Việt Nam có thể quyết định chi trả gộp 2 tháng lương hưu, trợ cấp để...
Tin trong ngày 9 giờ, 34 phút trước

Vài giờ tới, nhiều khu vực tại Hà Nội sẽ xuất hiện mưa dông, gió giật mạnh, người dân cần đặc biệt chú ý

Những khu vực này tại Hà Nội sẽ xuất hiện mưa dông, gió giật mạnh trong vài giờ tới.
Tin trong ngày 9 giờ, 34 phút trước

Tin mới cập nhật

IELTS thành 'vé vàng' tuyển sinh: 29 điểm vẫn trượt, 27 điểm lại đỗ đại học

Việc các trường đại học cộng điểm khuyến khích và quy đổi chứng chỉ IELTS đã biến chứng chỉ này thành một "vé vàng", tạo...
Tin trong ngày 50 phút trước

Hà Nội sẽ xử lý người thả diều, bóng bay làm ảnh hưởng hoạt động bay dịp 2/9

UBND TP Hà Nội nhấn mạnh mọi hành vi vi phạm sẽ bị phát hiện, xử lý nghiêm nhằm bảo đảm tuyệt đối an ninh,...
Dòng sự kiện 51 phút trước

Khoảng cách bật xi nhan trước khi rẽ cụ thể thế nào theo quy định mới? Người tham gia giao thông lưu ý kẻo dính phạt

Theo Luật Trật tự An toàn Giao thông và Nghị định 168, người điều khiển xe máy và ô tô cần lưu ý điểm sau...
Tin trong ngày 54 phút trước

Công viên Tuổi trẻ Thủ đô tại Hà Nội chính thức mang tên mới

Sáng ngày 29/8, Lễ công bố quyết định và gắn biển tên Công viên Võ Thị Sáu đã được tổ chức trọng thể tại phường...
Tin trong ngày 55 phút trước

Giáo viên kiến nghị hoãn nhập học để đánh giá lại công thức quy đổi điểm đại học

Giữa bối cảnh điểm chuẩn đại học tăng cao bất chấp đề thi khó, nhiều bất cập trong các phương thức xét tuyển đã được...
Tin trong ngày 55 phút trước

Chụp ảnh ngoài trời, một vài tư thế chụp ảnh, đẹp và mát mẻ, thời trang và xinh đẹp với vóc dáng đẹp

Chụp ảnh ngoài trời không cần suy nghĩ nhiều. Chỉ cần vài tư thế đơn giản là có thể tạo nên những bức ảnh đẹp...
Kiến thức 4 giờ, 39 phút trước

Đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện 6 tháng có được hưởng chế độ thai sản khi sinh con?

Theo Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) 2024, từ ngày 01/7/2025, người lao động tham gia BHXH tự nguyện sẽ được hưởng trợ cấp thai...
Tin trong ngày 5 giờ, 37 phút trước

Trong ngày lễ Vu lan báo hiếu, cài hoa hồng trắng, hồng, đỏ, vàng lên ngực có ý nghĩa gì?

Mỗi dịp tháng 7 âm lịch về, trong lễ Vu Lan báo hiếu, hình ảnh những bông hồng đỏ, hồng, trắng, vàng được trân trọng...
Kiến thức 5 giờ, 38 phút trước

Tháng 7 âm đừng đưa con ra ngoài khi trời tối, không chỉ khiến ông bà lo lắng, 3 lý do này cha mẹ cũng cần suy nghĩ lại

Nhiều phụ huynh thường tranh thủ buổi tối để đưa con xuống phố, đi dạo hay mua sắm vì thời tiết lúc này mát mẻ,...
Chăm con 5 giờ, 38 phút trước

Loại cây được ví như ‘vàng lỏng lộ thiên’, mang về hàng tỷ đồng/kg cho người trồng tại Việt Nam

Kỳ Hải Nam, loại cây lâm nghiệp quý, tạo trầm hương tự nhiên, mang lại giá trị kinh tế cao và được ví như “vàng...
Kiến thức 5 giờ, 38 phút trước