Danh mục

Bắt đầu từ làng Chăm – Hà Bao 2 (Đa Phước, An Phú), men theo tỉnh lộ 956 trải nhựa phẳng lỳ khoảng 20km, dọc theo con sông hậu rộng lớn, chúng tôi bắt đầu đi lên phía thượng nguồn cũng là vùng giáp ranh với nước bạn Cam-puchia để khám phá, tìm hiểu về cuộc sống của những cộng đồng người Chăm khác.

Giữa vùng biên giới quạnh hiu của ngày cuối năm, từ ngã tư Quốc Thái, chúng tôi rẽ vào búng Bình Thiên, một hồ nước ngọt lớn nhất vùng Nam bộ, nơi có hàng ngàn người Chăm sinh sống rải rác quanh hồ trong những ngôi nhà gỗ nửa chìm, nửa nổi độc đáo, bên cạnh những thánh đường uy nghi cao vút, in bóng xuống làn nước trong xanh suốt mấy trăm năm.

Những người ăn bốc

Dưới những tán cây điên điền lấp lánh hoa màu vàng mọc lan man khắp mé nước, chúng tôi bắt đầu hành trình đi trên những con đường đất nhỏ, tiến vào sâu những xóm người Chăm sinh sống dọc hai bên bờ búng. Theo ông Mohamed, 77 tuổi, một người Chăm sinh sống ở gần thánh đường Nhơn Hội, ngay sát bờ búng Bình Thiên thì đây chính là hồ nước của trời. Thấy chúng tôi còn ngơ ngác chưa hiểu chuyện gì, ông Mohamed vừa nhìn lên phía những thánh đường cao vòi vọi ngạo nghễ in bóng xuống lòng hồ mênh mông, tiếp lời luôn: “Sở dĩ đây gọi là hồ Nước Trời vì nó được trời khai sinh ra, nước không bao giờ cạn, trong xanh đầy ắp quanh năm suốt tháng. Tương truyền cách đây khoảng 300 năm, chính là nơi đóng quân của một viên tướng tài nhà Tây Sơn trong cuộc chiến dai dẳng với Nguyễn Ánh và quân Xiêm (Thái Lan). Tuy nhiên, khi ấy nơi đây hoang vắng, khô cằn không một giọt nước nên hàng ngàn quân sĩ vô cùng lo lắng, bất an. Sau đó, vị tướng này bèn lấy gươm cắm xuống đất, cầu xin trời đất hãy ban nước xuống để quân sĩ có thêm nhuệ khí, chiến đấu với kẻ thù, bảo vệ bờ cõi. Kỳ lạ thay, từ nơi thanh gươm ấy cắm xuống, một dòng nước ngọt chảy ra, rồi dần thành một cái búng khổng lồ như bây giờ”.


Bữa ăn của người Chăm với tất cả đồ ăn đều dùng tay bốc

Trong quá trình tìm hiểu cuộc sống của người Chăm vùng búng Bình Thiên rộng lớn này, chúng tôi được ông Mohamed tận tình chèo thuyền, đưa tới nhiều gia đình người Chăm theo đạo Hồi Islam trong vùng. Theo quan sát của chúng tôi, người Chăm ở vùng biên giới này sinh sống khá hòa thuận với những cộng đồng dân tộc Kinh trong vùng. Họ vui vẻ, cởi mở và rất thân thiện. Theo tìm hiểu của chúng tôi, người Chăm vùng biên giới không bao giờ dính vào các tệ nạn xã hội mà nhiều thanh niên bên ngoài mắc phải dù đời sống của họ còn khá khó khăn. Ở đây, không có người sang Campuchia đá gà, đánh bạc. Thanh niên Chăm cũng không tham gia vận chuyển hàng lậu thuê cho các trùm buôn lậu dù được trả công hậu hĩnh.

Người Chăm ở đây ăn bốc. Và, dường như đó là một nghi thức bắt buộc. Theo đó, từ khi còn là những cô cậu bé, những đứa trẻ người Chăm đã học cách ăn bốc. Họ quan niệm, ăn bốc là tiện lợi, thoải mái nhất dù thức ăn… nóng hay nguội. Hơn nữa, khi ăn bắt buộc phải dùng tay phải vì tay trái là cánh tay có thể làm những việc sai trái nên không thể bốc thức ăn, thứ được cho là cao quý, của thánh Alla ban cho con người nhằm duy trì sự sống. Ngoài ra, khi ăn, người Chăm chỉ dùng 3 ngón tay là ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa. Riêng những đồ ăn như nước, canh, lẩu… thì họ dùng muỗng để xúc chứ tuyệt đối không dùng đũa hay thìa, dĩa.

An táng người chết dưới đáy hồ sâu

Nếu ai đã từng đọc chuyện ngắn “Mùa len trâu” của nhà văn Sơn Nam và xem bộ phim cùng tên của một đạo diễn Việt kiều khá trẻ tuổi với bối cảnh phim là những cánh đồng vùng An Giang, Đồng Tháp Mười mùa nước nổi hẳn nhiên sẽ chú ý đến nhân vật Kim, vai nam chính của bộ phim. Tuy nhiên, trong phim còn có một cảnh hết sức độc đáo, đó là chuyện khi thấy cha  mình chết giữa mênh mông mùa nước nổi, Kim đã gạt nước mắt, buộc xác cha vào một cụm đá lớn rồi thả ông xuống giữa lòng sông, giữa mênh mang những con nước tràn bờ của miệt Nam bộ lúc đó. Tuy nhiên, ít ai biết được rằng, chi tiết trong chuyện ngắn và hình ảnh trong bộ phim nổi tiếng “Mùa len trâu” ấy lại lấy những chi tiết rất thực về đời sống của đồng bào dân tộc mùa nước nổi, khi mà quanh nơi mình sống chỉ có nước và nước, không có khu đất nào để chôn cất người thân nếu họ chẳng may chết đúng vào thời gian này.

Đem điều này hỏi ông Mohamed thì ông trầm buồn, nhìn ra mặt hồ mênh mang nước bảo: “Đúng là cộng đồng người Chăm theo đạo Hồi giáo ở vùng An Giang chúng tôi trước kia từng có tục lệ chôn cất người chết xuống nước theo kiểu thủy táng bởi trong quan niệm của đạo Hồi, sau khi chết, được gửi thân về với dòng nước mát, chìm sâu vào lòng nước chính là cái chết êm đềm, thi thể người chết sẽ được thanh thản, tiêu tan vào dòng nước thánh anh linh”. Theo đó, do đặc điểm của vùng An Phú này là khu vực hạ lưu của dòng sông mẹ Mê-Kông rộng lớn nên cứ đến mùa nước nổi hàng năm (từ tháng 8 đến cuối tháng 12 – PV) là cả một vùng bán kính hàng trăm cây số chìm trong biển nước mênh mông. Theo những số liệu của cơ quan Khí tượng thủy văn Nam bộ thì mực nước lũ hàng năm ở vùng An Phú vào khoảng 1,5m. Cá biệt, có những lúc cao điểm lũ về, nhiều nơi mực nước lên cao đến 3m và có khi cả tháng mới rút. Chính vì thực tế như vậy nên chẳng may có ai chết đúng vào dịp lũ lên cao thì họ sẽ mai táng người quá cố theo dạng thủy táng xuống lòng sông, lòng bùng hay những cánh đồng mênh mông nước nổi.


Một góc búng Bình Thiên, nơi có nhiều người Chăm Hồi giáo
từng được thủy táng tại đây

Trong hoài niệm về những ký ức xưa từ thời trai trẻ của mình, ông lão người Chăm luôn đội chiếc mũ vải màu trắng trên đầu khe khẽ thở dài bảo: “Lúc tôi còn nhỏ, chừng mười mấy tuổi gì đó, có chú Haji ở xóm bên chẳng may bị đắm thuyền, chết đuối khi đang đánh cá bên sôn Bình Di. Theo quan niệm của cộng đồng Hồi giáo chúng tôi, nếu người xấu số chết trên ghe thuyền, gần nước hay ở những nơi mênh mông nước không có đất chôn cất thì sẽ được thủy táng theo nghi thức của người Hồi giáo. Thế nên, ông Cả làng Chăm và người thân đã làm nghi thức tắm cho chú Haji 3 lần. Lần đầu là tắm bằng xà bông bình thường, lần 2 là tắm bằng nước sạch và lần cuối cùng là tắm bằng nước thơm, hoặc tinh dầu thơm. Sau nghi lễ tắm, thi thể của chú Haji được quấn trong 3 lớp vải màu trắng một cách cẩn thận trước khi bỏ vào một chiếc quan tài. Bên trong quan tài, cạnh thi thể người xấu số là những vật nặng đủ để giữ xác người đã khuất chìm dưới lòng nước như sắt, đá…

Sau khi khâm liệm theo đúng nghi thức và đọc kinh Thánh Koran xong xuôi, mọi người mới bắt đầu đem chú Haji đi chôn giữa lòng búng Bình Thiên này. Bình thường, ở lòng búng chỉ sâu khoảng 4 – 6m nhưng vào mùa nước nổi, búng có thể sâu gần chục mét nên phải dùng một chiếc ghe lớn đưa quan tài tới giữa lòng búng rồi thả xuống”. Cũng theo ông Mohamed, gần 80 năm gắn bó với búng Bình Thiên, ông đã chứng kiến nhiều cư dân khi qua đời vào mùa nước nổi cũng được mai táng theo nghi thức thủy táng ở chính lòng búng này.

Cụ Chau Mach năm nay đã 81 tuổi. Trò chuyện với chúng tôi về phương thức mai táng người quá cố này, cụ cho biết, hiện tại, trong cộng đồng người Chăm ở đây không còn tục lệ thủy táng nữa. Bây giờ phương tiện đi lại rất thuận lợn, nếu có ai đó chẳng may chết đi trong đúng mùa nước nổi thì người thân có thể khâm liệm rồi dùng ghe, xuồng máy đưa thi thể người thân đến những vùng đất cao để chôn cất. Thêm nữa, do lũ ở thượng nguồn sông Mê–Kông hiện nay cũng thấp hơn những năm trước, nước không tràn bờ, ngập mênh mông như xưa. Thêm vào đó, chính quyền địa phương ở các xã có các làng Chăm sinh sống cũng thường xuyên quan tâm, giải thích và khuyên cộng đồng họ không nên thủy táng người thân để tránh ảnh hưởng đến môi trường nước của chính đồng bào.

Trong những ngày lang thang ở các làng Chăm vùng thượng nguồn sông Hậu, ngồi dưới bóng những tòa thánh đường rộng lớn, nguy nga với lối kiến trúc rất độc đáo mang hình của tỏi và trò chuyện cùng những cụ già người Chăm vô cùng thân thiện, chúng tôi rất thích thú khi biết thêm nhiều câu chuyện tưởng như hoang đường nhưng lại tồn tại nhiều năm ở mảnh đất này. Tuy nhiên, tôi biết chắc chắn rằng, đó không phải là tất cả những gì bí ẩn nằm sâu tron những cộng đồng làng Chăm yên bình này bởi hơn 300 năm tồn tại người Chăm nơi đây vẫn còn vô vàn những điều kỳ lạ chưa ai có thể khám phá.

Gia đình & Cuộc sống

Tin được quan tâm

Phường giữ kỷ lục có mật độ dân số cao nhất Việt Nam: Gấp 10 lần Singapore, giá đất vượt ngưỡng hơn 500 triệu/m2

Với mật độ hơn 88.000 người/km2, phường này hiện giữ kỷ lục mật độ dân số cao nhất Việt Nam.
Kiến thức 2 ngày, 5 giờ trước

Những con giáp nào cần thận trọng Thứ Sáu, ngày 29 tháng 8, tức ngày mùng 7 tháng 7 âm lịch?

Thứ sáu, ngày 29 tháng 8, tức ngày mồng 7 tháng 7 âm lịch, tương ứng với năm Tỵ, tháng Giáp Thân và ngày Canh...
Đời sống số 2 ngày, 20 giờ trước

Từ nay, người điều khiển xe máy sẽ bị CSGT xử phạt tới hơn 10.000.000 đồng nếu không đáp ứng điều kiện này

Từ đầu năm 2025, nhiều lỗi vi phạm giao thông được tăng mức xử phạt. Người dân cần nắm để tránh vi phạm sẽ phải...
Kiến thức 2 ngày, 15 giờ trước

Người nghỉ hưu trước năm 1995 sẽ hưởng đặc quyền lớn khi chính thức tăng lương hưu lần 3, cụ thể là?

Một nhóm đối tượng hưu trí sẽ được điều chỉnh tăng lương hưu lần thứ ba theo Luật BHXH 2024.
Tin trong ngày 2 ngày, 15 giờ trước

Tịch thu xe máy với những lỗi vi phạm giao thông sau, hàng triệu người điều khiển phương tiện lưu ý

Có những lỗi vi phạm giao thông tưởng nhỏ nhưng sẽ bị tịch thu xe máy, khi tham gia giao thông người điều khiển phương...
Kiến thức 2 ngày, 14 giờ trước

Sao Việt 28/8: Siêu mẫu Minh Tú bị đứt dây chằng gối; Diệp Lâm Anh đón sinh nhật bên bạn trai kém 11 tuổi

Tin sao Việt 28/8/2025: Sau Ninh Dương Lan Ngọc, đến lượt Minh Tú phải rời Sao nhập ngũ do gặp chấn thương. Ca sĩ Diệp...
Chuyện làng sao 2 ngày, 21 giờ trước

Tin cùng mục

Nhìn thấy một lỗ hổng lớn trên ruộng, người phụ nữ can đảm cho tay vào trong, ai ngờ kéo ra được thứ này

Sống ở nông thôn thực sự là một điều rất thú vị, mặc dù vất vả tay chân với công việc đồng áng, ít được...

Thương hiệu Gucci ra mắt váy áo cho nam giới, liệu có đấng mày râu nào bỏ ra 50 triệu để mua chiếc váy này?

Thương hiệu thời trang cao cấp Gucci gần đây lại khiến dân tình 'mắt tròn mắt dẹt' với mẫu thiết kế dành cho nam có...

Cách nhận biết những căn bệnh tâm thần kỳ lạ

Trong số những bệnh rối loạn tâm thần, có những bệnh phổ biến và những bệnh rất hiếm gặp. Thậm chí, các thể bệnh tâm...

Bà ngoại mệt mỏi nhất thế giới: Ba đứa con gái sinh ba, tổng cộng có 9 đứa cháu, đủ để mở trường mẫu giáo

Đối với cuộc sống ở những thành phố lớn, việc bà ngoại lên trông cháu là điều hết sức phổ biến. Nhiều người chọn bà...

Chơi trội cho đầu vào mồm chó tự sướng, cô gái nhận hậu quả khâu 40 mũi

Cô gái Lara Sanson đến từ Argentina phải khâu 40 mũi ở mặt sau khi bị chó cưng tấn công khi cô đang cố gắng...

Đi ăn hàu, người đàn ông 'đổi đời' khi cắn phải cả nhóm hạt 48 viên ngọc trai

Thấy ngọc trai trong những con trai, sò biển là chuyện không có gì lạ. Nhưng để thấy được 48 viên ngọc khi ăn một...

Tin mới cập nhật

Từ 1/9/2025: Hàng triệu người điều khiển phương tiện ra đường cần chú ý quy định mới này kẻo bị phạt nặng

Người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ phải bảo đảm điều kiện sức khỏe phù hợp với từng loại phương tiện...
Tin trong ngày 24 phút trước

'Món ăn khoái khẩu' của cây lưỡi hổ chỉ có 2 loại, dùng sớm và hoa nở sớm, tăng trưởng không ngừng

Cây lưỡi hổ không thường nở hoa, vì vậy nếu chúng nở hoa, bạn nên trân trọng chúng vì chúng mang ý nghĩa may mắn...
Kiến thức 45 phút trước

Trường đại học nào được thủ khoa các khối thi năm 2025 lựa chọn?

Sau khi điểm chuẩn các trường đại học được công bố, chân dung và lựa chọn của những thí sinh đạt điểm cao nhất cả...
Tin trong ngày 53 phút trước

5 lĩnh vực kinh doanh “hốt bạc” trong tương lai, cơ hội phát triển rộng mở với thu nhập không giới hạn

Trong tương lai, có nhiều mặt hàng, dịch vụ kinh doanh sẽ rất phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của đại...
Tin trong ngày 1 giờ, 8 phút trước

Ô tô, xe máy đi quá vạch dừng đèn đỏ sau đó lùi lại đúng quy định thì có bị xử phạt không?

Nhiều người thắc mắc: Hành vi điều khiển xe vượt quá vạch dừng khi đèn đỏ, rồi lùi lại phía sau vạch thì có bị...
Kiến thức 1 giờ, 19 phút trước

Hướng dẫn chi tiết cách tính tiền bảo hiểm xã hội một lần theo quy định mới nhất

Nhiều người lao động quan tâm đến cách tính tiền bảo hiểm xã hội (BHXH) một lần để có thể chủ động dự trù tài...
Tin trong ngày 1 giờ, 24 phút trước

Loại cá dễ bị nhầm với cá chép, hóa ra là đặc sản nghìn năm: Giá nửa triệu/kg khách vẫn tranh nhau đặt mua

Loại cá này xuất hiện tại Tuyên Quang, Lào Cai, Hà Giang và từng là một trong 5 loại cá tiến Vua trước đây.
Kiến thức 2 giờ, 41 phút trước

Tổ tiên: Có nên trồng cây khế trước nhà không? Vị trí nào đẹp nhất để trồng khế?

Gia chủ thường chọn những loại cây phong thủy để mong cầu sự may mắn cho gia đình. Cây khế cũng được coi là loại...
Phong thủy 2 giờ, 54 phút trước

Sao Việt nô nức tham dự Tổng duyệt diễu hành mừng Đại lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh

Hàng loạt gương mặt nghệ sĩ nổi tiếng như: Hoa hậu Lương Thùy Linh, Hoa hậu Tiểu Vy, ca sĩ Phương Thanh, ca sĩ Quốc...
Chuyện làng sao 2 giờ, 57 phút trước

Lão nông dân phát hiện 3 cây gỗ quý hơn 1.000 năm tuổi trong vườn nhà: Thương gia hỏi mua hơn 900 tỷ vẫn không bán

Biết được vườn nhà có trồng cây gỗ quý hiếm, ông cụ Trung Quốc đã tình nguyện giao lại cho chính quyền để nghiên cứu...
Kiến thức 2 giờ trước